Verder

“Nou,” zuchtte degene tegenover mij aan het eind van haar sessie, “dan ga ik nu maar weer eens verder.”

“Nee!” wierp ik tegen, tot mijn eigen verrassing en iets bruusker dan ik misschien had gewild. “Nu kom je juist weer tot stilstand. Het denkwerk dat je de afgelopen drie kwartier hebt verricht, dát is pas verder-komen.”

Ze gaf me gelijk. Had ik dat ook?

Als we met ‘verder’ bedoelen dat we ergens komen waar we eerder nog niet waren, dan zeker. Want wat voor denken doorgaat is vaak slechts een herhaling van zetten, gewoon een patroontje om te volgen. Dat kan AI nu ook.

Maar echt denken is altijd het betreden van nieuw terrein. Per definitie.

Niet omdat wat jij op zo’n moment denkt, bijvoorbeeld in de stoel tegenover mij, nooit door iemand anders gedacht zou zijn, eerder al – dat kan best. Maar jij had het nog niet gedacht. En denken moet je toch echt zelf doen. Zelfs de oudste gedachten, die al millennia meegaan, zijn niet van jou als je ze alleen maar leest, of er alleen een verhaal over hoort vertellen tijdens een cursus, door iemand zoals ik.

Denken moet je doen.

Was du ererbt von deinen Vätern hast
Erwirb es, um es zu besitzen!

… dichtte Goethe (Faust, I). Wat je gekregen hebt van wie je voorging, moet je verwerven dat om het echt te bezitten. Je moet het je eigen maken.

Dan wordt ook het alleroudste inzicht nieuw terrein, voor nieuwe avonturen. En kom je dus werkelijk verder.

You can be wise!

Twintig jaar geleden schreef ik een tijdje een filosofische advies-column in Psychologie Magazine (ja, Psy, niet Fi). Ik deed mijn best om op de (echte) vragen die binnenkwamen ook echt filosofische antwoorden te geven, wat er vaak op neerkwam dat ik de briefschrijvers uitdaagde om over hun probleem op een nieuwe manier te gaan denken – maar wel zelf. Ze kregen van mij geen hapklaar antwoord. Wat dacht je!

Een uur vóór de deadline kwam er dan meestal een zenuwachtig telefoontje van de redactie: had ik niet twee of drie concrete tips & tricks? Mocht het misschien iets directiever? Zodat de lezers er wat aan zouden hebben?

Dat was voor mij dan weer een uitdaging. Kon ik genoeg geven, maar niet te veel? Het zelf-denken aanmoedigen zonder valse beloftes? Misschien ben ik daar soms wel in geslaagd. En nu zou ik het nog eens willen proberen.

Dus als je een kwestie hebt die je aan me wilt voorleggen, stuur me dan een e-mail. Beperk je tot 100 woorden. Als ik er iets mee kan, worden vraag en antwoord in een volgende nieuwsbrief (anoniem) gepubliceerd. Wie weet worden we er allemaal wat wijzer door...